Dù được trang bị thiết bị hiện đại đến đâu, một kho lạnh vẫn có thể gây thiệt hại lớn nếu vận hành sai cách. Nhiều cơ sở đầu tư hàng trăm triệu đồng vào hệ thống nhưng lại mất hàng vì những lỗi cơ bản hoàn toàn có thể phòng tránh. Bài viết này điểm qua những sai lầm phổ biến nhất trong vận hành kho lạnh bảo quản trái cây và rau quả, cùng cách nhận biết và khắc phục để bảo vệ chất lượng hàng hóa.
Cài đặt sai nhiệt độ cho loại sản phẩm
Đây là lỗi nghiêm trọng và phổ biến nhất. Nhiều người áp dụng một mức nhiệt độ chung cho tất cả nông sản hoặc cài đặt nhiệt độ quá thấp với suy nghĩ càng lạnh càng bảo quản được lâu. Hậu quả là trái cây nhiệt đới bị tổn thương lạnh, rau quả bị đóng băng hoặc biến chất. Cách khắc phục là tìm hiểu kỹ ngưỡng nhiệt độ và độ ẩm an toàn cho từng loại, phân chia buồng lạnh hợp lý và không bao giờ hạ nhiệt độ dưới mức cho phép của nhóm hàng mẫn cảm nhất trong kho.
Bảo quản chung các loại kỵ nhau
Việc xếp chung các loại sinh nhiều ethylene như chuối, táo, xoài với các loại nhạy cảm như rau lá, cà rốt, súp lơ là sai lầm khiến hàng hóa hư hỏng nhanh mà người vận hành không hiểu nguyên nhân. Tương tự, các loại có mùi mạnh có thể làm ám mùi sang loại khác. Giải pháp là phân loại và tách biệt hàng hóa theo đặc tính, sử dụng buồng riêng hoặc bố trí thời gian lưu kho hợp lý, đồng thời tăng cường thông gió.
Đưa hàng nóng vào kho lạnh
Đưa nông sản còn mang nhiệt đồng ruộng trực tiếp vào kho mà không làm lạnh sơ bộ gây ra nhiều vấn đề. Nhiệt từ khối hàng làm tăng nhiệt độ toàn kho, ảnh hưởng đến những lô hàng đang lưu trữ, đồng thời khiến máy nén quá tải và tiêu tốn nhiều điện. Hơi nước từ hàng nóng còn ngưng tụ gây đọng nước và đóng băng dàn lạnh. Khắc phục bằng cách làm lạnh sơ bộ hàng hóa trước khi nhập kho chính và không nhập quá nhiều hàng nóng cùng lúc.
Xếp hàng cản trở lưu thông khí
Xếp hàng quá khít, chồng quá cao, che chắn dàn lạnh hoặc đặt sát tường, sàn khiến khí lạnh không lưu thông đều. Kết quả là một số khu vực trong kho không đủ lạnh, tạo ra điểm nóng nơi hàng hóa hư hỏng sớm. Để khắc phục, cần đặt hàng trên pallet, chừa khoảng trống giữa hàng với tường, sàn, trần và giữa các khối hàng, đồng thời không bao giờ chặn luồng gió của dàn lạnh và quạt.
Bỏ qua bảo dưỡng định kỳ
Nhiều cơ sở chỉ quan tâm đến hệ thống khi nó hỏng. Dàn ngưng bám bụi, thiếu gas lạnh, dàn lạnh đóng tuyết dày hay gioăng cửa hở đều làm giảm hiệu suất và tăng nguy cơ sự cố. Những vấn đề này tích tụ âm thầm cho đến khi gây hỏng hàng loạt. Giải pháp là lập lịch bảo dưỡng định kỳ, kiểm tra và vệ sinh các bộ phận quan trọng, theo dõi các thông số vận hành để phát hiện bất thường sớm.
Không theo dõi và ghi chép
Vận hành theo cảm tính mà không ghi chép nhiệt độ, độ ẩm và tình trạng hàng hóa khiến người quản lý khó phát hiện vấn đề và rút kinh nghiệm. Khi xảy ra sự cố mất hàng, không có dữ liệu để truy nguyên nguyên nhân. Cần thiết lập thói quen ghi nhật ký vận hành, lý tưởng là sử dụng thiết bị ghi nhiệt độ tự động và cảnh báo khi vượt ngưỡng. Việc này giúp phản ứng kịp thời và cải tiến quy trình liên tục.
Không có phương án dự phòng khi mất điện
Mất điện kéo dài là cơn ác mộng của mọi kho lạnh. Chỉ vài giờ không có điện trong điều kiện thời tiết nóng có thể làm hỏng cả kho hàng. Nhiều cơ sở chủ quan không chuẩn bị phương án dự phòng. Giải pháp gồm trang bị máy phát điện dự phòng, lắp đặt hệ thống cảnh báo mất điện, và xây dựng quy trình ứng phó khẩn cấp như nhanh chóng xuất hàng hoặc chuyển sang kho khác khi sự cố kéo dài.
Quên nguyên tắc nhập trước xuất trước
Để hàng cũ nằm lại trong khi liên tục nhập và xuất hàng mới khiến một số lô vượt quá thời gian bảo quản an toàn và hư hỏng. Áp dụng nghiêm túc nguyên tắc nhập trước xuất trước, đánh dấu ngày nhập kho rõ ràng và sắp xếp để hàng cũ luôn được lấy ra trước sẽ giảm thiểu tối đa thất thoát do hàng tồn quá hạn.
Tránh được những lỗi vận hành phổ biến này không đòi hỏi đầu tư lớn mà chủ yếu cần kiến thức, sự cẩn thận và thói quen làm việc kỷ luật. Một kho lạnh được vận hành đúng cách sẽ phát huy tối đa giá trị đầu tư, bảo vệ chất lượng nông sản và mang lại hiệu quả kinh tế bền vững cho người kinh doanh.